HỘI THIỀN TÁNH KHÔNG TRUNG ƯƠNG

Triệt Như - Tiếng Hát Giữa Trời - BÀI 38 TỪ CỔNG QUÁN

20 Tháng Tám 202310:54 SA(Xem: 4391)
Triệt Như - Tiếng Hát Giữa Trời  BÀI 38

TỪ CỔNG QUÁN
blank


Nói tới Quán, có vài loại Quán hơi khác nhau, trong bài này chỉ xin nói tới loại Anupassanā, nghĩa thông thường là nhìn ngắm hiện tượng thế gian liên tục để nhận ra bản thể hay đặc điểm của hiện tượng thế gian là: vô thường, khổ, vô ngã. Vậy mình cũng có thể hiểu Quán là quan sát hiện tượng thế gian bằng con mắt trí tuệ. Trong giới hạn một bài viết ngắn, mình thu hẹp lại, chỉ giới thiệu phương thức tu Quán trong bài Tiểu kinh Đoạn Tận Ái mà thôi.

  Một thời, Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ), Đông Viên (Pubbarama), giảng đường Lộc Mẫu (Migaramatu).

Rồi Thiên chủ Sakka đến tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Thiên chủ Sakka đứng một bên, bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, nói một cách tóm tắt, đến mức độ nào, một Tỷ-kheo ái tận giải thoát, cứu cánh thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa chư Thiên và loài Người?

-- Ở đây, này Thiên chủ, Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp". Này Thiên chủ, nếu Tỷ-kheo được nghe như sau: "Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp", vị ấy biết rõ tất cả pháp. Sau khi biết rõ tất cả pháp, vị ấy biết một cách rốt ráo tất cả pháp. Do biết một cách rốt ráo tất cả pháp, nếu có một cảm thọ nào, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, vị ấy sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy. Vị ấy nhờ sống quán tánh vô thường, sống quán tánh ly tham, sống quán tánh đoạn diệt, sống quán tánh xả ly trong các cảm thọ ấy, nên không chấp trước một vật gì ở đời; do không chấp trước nên không phiền não, do không phiền não, vị ấy chứng đạt Niết-bàn. Vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa". Này Thiên chủ, một cách tóm tắt, đến mức độ như vậy, một Tỷ-Kheo ái tận giải thoát, cứu cánh thành tựu, cứu cánh an ổn, khỏi các khổ ách, cứu cánh phạm hạnh, cứu cánh viên mãn, bậc tối thắng giữa chư Thiên và loài Người…

Bài kinh còn dài, nhưng ý nghĩa quan trọng chỉ tóm gọn trong lời dạy này của đức Phật. Đây là một phương thức tu được trình bày thật ngắn gọn, rõ ràng, không cầu kỳ hay phức tạp. Đây là một con đường chính, phổ biến, như một tiến trình phát huy tuệ trí rất mạch lạc, tuần tự của luận lý học:

6 căn + 6 trần = cảm thọ

Cảm thọ = lạc + khổ + bất lạc bất khổ

Tánh vô thường của cảm thọ - tánh ly tham- tánh đoạn diệt- tánh xả ly tất cả cảm thọ.

 Không chấp trước- Không phiền não- Chứng đạt Niết bàn.

Bây giờ chúng ta thử suy gẫm thêm về phương thức này, có vẻ như thích hợp với chúng ta, còn là cư sĩ, còn làm việc, có gia đình, có giao tiếp với xã hội, không có nhiều thì giờ tọa thiền hay tham gia các khóa tu nhiều ngày, cũng không đọc nhiều kinh điển.

Cũng trong kinh Nikāya, có nhiều trường hợp các vị tỳ kheo sau khi xuất gia, nhận một đề tài Thiền Quán từ đức Phật hay từ các vị đại đệ tử của đức Phật, vào rừng ẩn tu một mình, tinh tấn, một thời gian ngắn sau, thông suốt, nhận biết mình đã giải thoát: “Sanh đã tận. Phạm hạnh đã thành. Việc cần làm đã làm xong. Sau đời này, không còn đời sống nào khác nữa”. Các vị đến trình với đức Phật, và được đức Phật ấn chứngA la hán. Các trường hợp này là người có căn lành từ quá khứ rồi.

Còn chúng ta thì sao? Mình đã học Pháp nhiều năm rồi. Qui luật vô thường thiệt là dễ hiểu, cái gì quanh mình cũng luôn luôn thay đổi. Tuy nhiên trong bài Tiểu kinh Đoạn tận Ái, là phải biết vô thường trong các cảm thọ.

Thọ là cửa ngõ dẫn vào tâm. Từ Thọ mới thành lập nên Tưởng. Từ Tưởng sẽ thành lập nên Hành. Từ Hành tiếp tục lập nên Thức.

Thọ chỉ là những cảm giác (sensations) mơ hồ hay cảm nhận (feelings) đơn sơ, chưa là những trạng thái tâm như ở Hành. Tuy vậy, bắt đầu từ Thọ, đã có sự cảm nhận sai biệt, tạm chia ra 3 loại:

-        ưa thích, kinh nói là lạc

-        không ưa thích, kinh nói là khổ

-        không rõ ràng, kinh nói là bất lạc bất khổ

Tất cả cảm thọ lại còn có thể chia ra 2 loại:

-        cảm thọ thuộc vật chất

-        cảm thọ không thuộc vật chất.

Chính từ những cảm thọ đơn sơ sai biệt này từ từ khuếch tán ra, được nhận biết rõ hơn, với những mạng lưới phức tạp hơn, từ ký ức ngắn hạn, từ ký ức dài hạn, từ ký ức xúc cảm tung lên nhiều thông tin quanh đối tượng vừa cảm thọ. Ta sẽ nhận biết rõ hơn về đối tượng vừa cảm thọ. Đây là cơ chế Tưởng, được xem như tri giác (perception) hình thành những mạng lưới tên gọi, những mạng lưới liên tưởng hay ấn tượng liên hệ tới đối tượng và cảm thọ. Tất cả những tín hiệu này cấu tạo nên các sắc thái tâm rõ nét, như là những phản ứng của tâm đối với đối tượng và cảm thọ đầu tiên. Đây là phần việc của Hành (mental formation). Tại đây, tâm buồn, vui, tức giận, thương, ghét, phiền não, bao dung…Tất cả các sắc thái tâm đều biểu lộ nơi Hành. Ngày xưa Thầy Thiền Chủ tạm đối chiếu với não bộ, thì cơ chế Dưới Đồi (Hypothalamus) trong hệ thống Viền Não (Limbic system) xem như là nơi biểu hiện tất cả những sắc thái tâm con người. Cuối cùng, những tín hiệu từ Hành sẽ truyền tới Thức (consciousness). Đây là cái Biết rõ ràng, qua những tiến trình tâm suy nghĩ (từ ký ức), suy luận (trí năng), phân biệtquyết định, niệm biếtcuối cùng, gọi là Thức, hay ý thức (consciousness) được xem như phát xuất từ vùng tiền trán bên mặt. Vì cái biết của Thức đã trải qua một tiến trình suy nghĩ, tưởng tượng, suy luận, so sánh, nên cái biết cuối cùng này không còn khách quan, mà nhuộm màu thiên lệch, chủ quan rồi. Sự thiên lệch chủ quan bắt nguồn từ cảm thọ đầu tiên.

Do vậy, đức Phật hướng dẫn chúng ta phải tỉnh thức từ Thọ. Tỉnh thức để không dính mắc với Thọ khi tiếp xúc với đối tượng. Nếu dính mắc vào Thọ thì:

"Thật không xứng đáng, nếu có thiên vị đối với tất cả pháp".

Chúng ta thường haycảm thọ: thích hay không thích trước đối tượng. Như vậy là mình đã thiên lệch, thiên vị đối với pháp rồi. Mình chưa thấy tất cả pháp đều bình đẳng.

Tại sao tất cả pháp đều bình đẳng? Chắc chúng ta sẽ trả lời ngay: Tất cả pháp đều bình đẳng vì đều vô thường, có sanh phải có diệt, bản thể trống rỗng, trống không vv…Ai cũng biết điều đó mà sao mình vẫn dính mắc? A thì ra chỉ có tâm mình là chưa bình đẳng thôi, các bạn ơi!

Hôm nay, mình gởi tặng các bạn 4 chữ thần kỳ “Thọ là vô thường”, để mở cửa kho tàng châu báu trí tuệ, hạnh phúc vô thượng, giống giống như Alibaba ngày xưa gọi: “Sesame, ouvre- toi!” là mở toang cửa kho tàng của 40 tên trộm thành Baghda vậy.

Tổ Đình, 2- 8- 2023

TN

blank

Triệt Như - Tiếng Hát Giữa Trời - Bài 38

TỪ CỔNG QUÁN

blankClick icon tam giác để nghe - Click icon ba dấu chấm để download
Ý kiến bạn đọc
25 Tháng Chín 20238:37 SA
Khách
Thọ là vô thường, là khổ, là vô ngã.
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
03 Tháng Tư 202511:04 SA(Xem: 157)
Ngày 2 tháng 4:. còn 3 ngày nữa tới Đại lễ, đã có 44 vị hiện diện tại Tổ Đình tham gia những ngày công quả
02 Tháng Tư 20259:45 SA(Xem: 158)
Si on vit normalement, on sera en paix, il n'y aura ni douleur ni souffrance. C'est parce que l’on n'a pas conscience que l’écharde, quelque chose de sale et de dangereux, même si c'est petit, va nous faire mal et nous faire souffrir.
02 Tháng Tư 20258:07 SA(Xem: 116)
Nothing could happen without any cause or precondition. Be tolerant when you want to transfer your karmas. Be honest in self-review and bravely accept the unpleasant truths. You yourselves are the owners of your own life. And only you can change yourselves and “when there is a will, there is a way” as well.
01 Tháng Tư 202510:13 CH(Xem: 99)
This source of awareness can convert everything into the crystal fountain of the tranquility and happiness for those who could immerse themselves in the cool water current of the mind.
18 Tháng Ba 202510:46 SA(Xem: 249)
Das bedeutet, dass es viele Wege gibt, die zum Ziel führen. Die Frage ist aber, welchen Weg ist Buddha gegangen? Das ist die zentrale Frage dieses Artikels: Mit welcher Methode hat der Buddha die vier Stufen der Meditation durchlaufen?
12 Tháng Ba 20259:58 CH(Xem: 368)
... No matter what entry we enter to transform our mind, we must test ourselves whether we thoroughly and simultaneously conduct ourselves in the Trio of Precepts - Concentration – Wisdom. It is then the true self-liberation.
12 Tháng Ba 20253:33 CH(Xem: 777)
Nếu mình sống bình thường, thì an lạc, đâu có đau hay khổ. Tại mình không có chánh niệm tỉnh giác, mới bị cái dầm, bên ngoài, là thứ dơ bẩn, nguy hiểm, dù cho nhỏ bé, cũng làm cho mình đau, mình khổ.”
07 Tháng Ba 20258:01 SA(Xem: 424)
Le printemps 1929 a vu son arrivée dans notre monde. Le printemps 1982 fut une bénédiction pour lui, qui voyait clairement le chemin à suivre. En hiver 2019, il nous a quittés... Cependant, ce matin, sous la chaude lumière du soleil, profitant des fleurs de printemps, comment se fait-il que les yeux de quelqu'un soient en larmes ?
02 Tháng Ba 202510:34 CH(Xem: 799)
Nhận biết Thiền lúc nào là vô vi pháp, lúc nào là hữu vi pháp. Khi mình tập Thiền, theo giờ giấc nhất định, ngồi đúng tư thế, có kỹ thuật để dụng công, có cố gắng hay tác ý dụng công, đó là pháp có điều kiện, là hữu vi pháp, kết quả giới hạn. Khi sống bình thường, tùy hoàn cảnh ứng xử tự nhiên, thì là sống Thiền, là pháp vô vi, không cần điều kiện, tức là sống tùy duyên thuận pháp, hay để cho các pháp tự vận hành. Điều này thiệt đơn giản, trong đời, có nhiều khi mình đã sống đúng như vậy, nhưng mình không nhận ra thôi.
24 Tháng Hai 202512:02 CH(Xem: 425)
Dục, Cần, Tâm, Quán được gọi là Tứ Như Ý Túc hay Tứ Thần túc, vì đây là bốn phương tiện giúp hành giả đắc được các tầng thiền Định, như ý muốn.
20 Tháng Hai 20251:11 CH(Xem: 539)
Dès lors qu'on a pu passer au stade de l'observation de la vacuité de l’esprit, celui-ci devient vide. Il n'y a plus rien à dire. En d'autres termes, ce "courant éternel de l’esprit" qui coule depuis de nombreuses vies s'arrête ici, sans laisser de trace.
16 Tháng Hai 20257:06 CH(Xem: 866)
Hôm nay đang giữa tháng 2, theo nguyên tắc thì đang mùa đông. Tuy nhiên, chúng ta đã ăn Tết 2 tuần rồi, mình cứ thấy là mùa xuân đang tới. Mấy ngày mưa vừa qua đã tưới tẩm cây cảnh thiền viện xanh tươi hẳn lên. Thiệt vậy, Tổ đình chúng ta đang “thay áo mới” chờ ăn mừng ngày Kỷ niệm 30 năm Thiền Tánh Không sắp tới đây... Nhưng “cái áo mới” ở đây mình thấy rõ nét nhất là mấy cái cốc nho nhỏ của Tổ đình mình.
16 Tháng Hai 202510:50 SA(Xem: 365)
Ich hinterlasse meine Fußspuren, wie die Fußspuren am Strand von Tuy Hoa an jenem Tag, schwankende Fußspuren, die sich in den goldbraunen Sand drücken, nur für einen Augenblick, die weißen Wellen plätschern herein, dann ziehen sie sich ins Meer zurück, nichts bleibt zurück, der Sand ist flach, die Fußspuren verschwunden. Ich ging weiter, hinterließ wieder Fußspuren im Sand, dann kamen die Wellen zurück, der Sand war wieder flach, und ich ging weiter, für immer allein, ohne eine Spur zu hinterlassen.
12 Tháng Hai 20258:03 SA(Xem: 512)
Today, I would like to introduce a simple practice for mind training without the requests of “Concentration or Wisdom.” It is the “Reflection on the Buddha, Reflection on the Dharma, Reflection on the Sangha.”
05 Tháng Hai 202510:47 SA(Xem: 509)
VIDEO: Ni sư Triệt Như Giảng Đại Chúng: / PHÁP THOẠI ĐẦU NĂM ẤT TỴ 2025 / ngày 31 THÁNG 1, 2025 tại TỔ ĐÌNH TÁNH KHÔNG
27 Tháng Giêng 20257:13 CH(Xem: 687)
Nhân dịp đầu năm mới, xin chân thành gởi lời chúc mừng tốt đẹp nhất tới chư Tôn Đức Tăng Ni và tất cả thiền sinh thân hữu. Nguyện cầu Tam Bảo gia hộ tất cả quý vị: - Sức khỏe tốt - Tâm an vui, sống hài hòa - Tuệ trí phát huy - Bồ đế tâm kiên cố. / Nam mô Bổn sư Thích ca mâu ni Phật.
24 Tháng Giêng 202510:57 CH(Xem: 546)
Wenn es also keinen Buddha gäbe, der uns diese Kultivierungsmethode (die zweite Bedeutung von Dharma) lehren würde, dann würden die Phänomene immer nur Phänomene bleiben, und wir würden die Essenz (die erste Bedeutung von Dharma), die in den Phänomenen verborgen ist (die dritte Bedeutung von Dharma), nicht erkennen.
23 Tháng Giêng 20257:55 CH(Xem: 702)
The most terrible wildfire in the history of Los Angeles has started for a couple of days from Pacific Palisade. It is a gorgeous city sitting on the mountainous area along the Pacific Ocean Coast, west of Los Angeles and between the two luxurious cities of Malibu and Santa Monica.
21 Tháng Giêng 20253:43 CH(Xem: 706)
Anfang 2019 hatte ich einen Unfall. Danach hatte ich Schmerzen am Rücken und an der rechten Schulter, ich konnte meinen Arm nicht mehr heben und hatte beim Anziehen meiner Jacke starke Schmerzen im Oberarm. Die Schmerzen blieben zwei Jahre lang und wollten nicht weggehen... Ich habe dann einen Bekannten gefragt, der als Physiotherapeut arbeitet: „Wenn du einen Patienten mit Wirbelsäulenschmerzen behandelst, welchen Teil des Körpers versuchst du dabei zu beeinflussen: Knochen, Muskeln oder Gelenke? Seine Antwort war sehr kurz: „Faszien“.
16 Tháng Giêng 20259:52 SA(Xem: 793)
So long as they could move to the stage of observing the bareness of their mind, theirs turn into empty. Nothing left to talk. In other words, “the continuous current of mind keeps running and running” via many lifespans ends without any trace.
08 Tháng Giêng 202510:38 SA(Xem: 1170)
As usual, the Americans celebrated the New Year of 2025 with the 136th Rose Parade in Pasadena, California on the first day of the year, at 8am PST, Wed, Jan 01, 2025.
07 Tháng Giêng 20259:17 CH(Xem: 731)
No matter what ups and downs in life, that line of wisdom continues flexibly adapting itself to human life, quietly expanding and offering a source of inner peace and happiness to those who get it. Those metaphors are similar to the image of the crystal spring whose water is always cool and clear and the beginning of spiritual well-beings for humans though stones and gravels are scattering in the current. Hope the next articles in the series be the placid water that I’d warmly dedicate to the Zen practitioners who gather enough conditions.
07 Tháng Giêng 202511:16 SA(Xem: 1412)
Cửa nào cũng có thể đi vào Đạo. Nhưng thiệt ra Đức Phật Thích Ca đã đi bằng cửa nào? Đây là câu hỏi chủ ý của bài viết này. Đức Phật Thích Ca đã dùng phương tiện nào để đạt 4 tầng Thiền dễ dàng như vậy?
07 Tháng Giêng 202511:16 SA(Xem: 1547)
Những dấu chân dài dài trên bờ biển Tuy Hòa hôm ấy, những dấu chân chập choạng in trên bãi cát vàng nâu, chỉ một thoáng, sóng trắng xóa tung tăng tràn vào, rồi rút lui ra biển, còn lại gì đâu, mặt cát phẳng lì, dấu chân biến mất. Nhưng kìa, ta lại bước đi, dấu chân lại in trên cát, và rồi sóng biển tràn vào, bãi cát phẳng lì, ta vẫn cứ đi, mãi mãi là người đi một mình, không để lại dấu vết.
02 Tháng Giêng 20256:31 CH(Xem: 658)
Hôm nay ngày 29/12/2024 nhằm ngày 29/11 năm Giáp Thìn, Tưởng niệm ngày Thầy xa chúng con tròn năm năm. Chúng con đồng quy tụ về đây thành tâm đảnh lễ Phật, Tổ và Thầy một vị Ân Sư tôn kính. Lời tri ân của chúng con xin được thay thế bằng sự cố gắng tu tập theo đúng Chánh pháp. Nguyện sống sau cho xứng đáng là đệ tử của Thầy.
19 Tháng Mười Hai 20249:32 CH(Xem: 1166)
Do vậy, chúng ta có thể nói, tuệ trí (insight) là nền tảng của tiến trình tu tập của mình từ bước đầu, nó sẽ phát huy năng lực sâu sắc hoàn chỉnh lần tới Tuệ bát nhã (wisdom) và Tuệ bát nhã siêu vượt hơn cho tới vô biên.
11 Tháng Mười Hai 20241:10 CH(Xem: 749)
Qui ouvre les portes du paradis ou de l’enfer? C'est nous, c'est notre choix. Nous sommes maîtres de notre vie. Rappelons-nous toujours cela. Le flux de la vie est toujours le même depuis la nuit des temps. Comment nous voyons la vie? Quelles expériences retenons-nous de notre vie? Ce sont celles que nous voyons, celles que nous aimons, celles que nous voulons, celles que nous choisissons.
10 Tháng Mười Hai 20247:02 CH(Xem: 1366)
Do đó nếu không có đức Phật chỉ dạy phương thức tu học (ý nghĩa thứ 2 của Pháp) thì mãi mãi hiện tượng chỉ là hiện tượng, chúng ta không thể nhận ra những bản thể (ý nghĩa thứ 1 của Pháp) ẩn tàng bên trong hiện tượng (ý nghĩa thứ 3 của Pháp).
09 Tháng Mười Hai 20249:11 CH(Xem: 721)
Pháp tu “Tứ Chánh Cần” gồm bốn điều cần tu tập. Hai điều nhằm đoạn trừ pháp Ác và hai điều xiển dương pháp Thiện, nên hành giả cần có tuệ trí phân biệt thế nào là Thiện pháp, thế nào là Ác pháp.
04 Tháng Mười Hai 20248:41 SA(Xem: 930)
Juste une observation pure, ouvrir les yeux et percevoir l'objet tel qu'il est. Que ce soit, en conscience verbale ou non verbale, l’esprit reste pur, calme et objectif. Il s’agit du mental vrai, dans lequel les préceptes, la contemplation, le samatha, le samadhi et la sagesse sont pleinement présents.
01 Tháng Mười Hai 202412:43 CH(Xem: 756)
Erhabener, ich gebe meinen Geist auf und lebe nach dem Geist dieser Ehrwürdigen. Erhabener, obwohl wir verschiedene Körper haben, haben wir den denselben Geist.
14 Tháng Mười Một 20247:03 SA(Xem: 1037)
Q.H, Đạo tràng Paris rút tỉa, sắp xếp, cắt dán lại những thuật ngữ Thiền từ các sách mà Thầy đã xuất bản - Trương Đăng Hiếu, Đạo tràng Nam Cali đánh máy, trình bày lại để làm tư liệu Anh chị thiền sinh cùng nhau tu học.
12 Tháng Mười Một 20246:43 SA(Xem: 1187)
Il est normal, naturel et raisonnable que des phénomènes apparaissent, changent et se terminent. Si nous pouvions comprendre cela, lorsque quelque chose apparaît ou disparaît, nous ne serions ni heureux ni tristes. Notre esprit est alors serein et paisible.
10 Tháng Mười Một 20244:35 CH(Xem: 1095)
Đức Phật dạy khi một trong các loại tâm xuất hiện, chúng ta không làm gì khác, ngoài việc ghi nhận, quan sát, biết rõ sự hiện diện của nó mà thôi! Khi quan sát mà trong tâm không khởi lên bất cứ một ý nghĩ nào khác thì lúc đó hành giả đang trú trong tự tánh, tức tướng thật của tâm.
03 Tháng Mười Một 20249:06 SA(Xem: 982)
Wenn man den Titel dieses Artikels liest, denkt man vielleicht, dass er zu hochtrabend, umfassend und unrealistisch ist. Es stimmt, man kann dieses Thema nicht auf wenigen Seiten darstellen. Deshalb möchte ich mich heute nur auf „Die vier Grundlagen der Sympathie“ (catursaṃgrahavastu) aus buddhistischer Sichtweise beschränken und wie wir sie in unserem alltäglichen Leben umsetzen können.
23 Tháng Mười 202411:29 SA(Xem: 1043)
VIDEO TƯỞNG NIỆM & HÌNH ẢNH Lễ CUNG RƯỚC TRÀ TỲ Thầy THÍCH KHÔNG NHƯ về Tổ Đình Thiền Viện Tánh Không tại Tổ Đình ngày 20 THÁNG 10, 2024
15 Tháng Mười 20245:01 CH(Xem: 1491)
Học Phật, chúng ta thấy Ngũ căn-ngũ lực là năm yếu tố căn bản, năm yếu tố cốt lõi trên con đường tu học, mà đức Phật đã dạy cho một kẻ phàm phu mới bắt đầu, cho đến khi kết thúc trở thành bậc Vô học (A-la-hán).
69,256