HỘI THIỀN TÁNH KHÔNG TRUNG ƯƠNG

Triệt Như SNHP026: CÂY TIÊU THUYẾT PHÁP

Wednesday, September 15, 20215:50 PM(View: 1552)

Triệt Như - Suối Nguồn Hạnh Phúc - Bài 26

CÂY TIÊU THUYẾT PHÁP
26 SUOI NGUON HANH PHUC 4 X 6 VN

Phòng làm việc mình nhìn ra sân vườn. Cây cảnh bao quanh xanh tươi. Hình ảnh ngay trước tầm mắt là một gốc cổ thụ, không biết bao nhiêu tuổi, nó đã có từ trước, mình về đây thì đã 20 năm rồi. Mấy gốc cổ thụ cao hơn mái nhà tầng lầu tổ đình. Gốc to lắm, có thể dang hai tay ôm vòng quanh được nửa vòng. Vươn lên cao khoảng trên hai thước, mọc ra năm nhánh xoay vòng quanh, còn thân chính thì vươn lên thẳng đứng. Gốc và thân thì to mà lá thì nhỏ xíu. Lá mọc hàng đôi cân xứng hai bên theo cọng lá dài dài có thể một hai thước, rũ xuống như bức mành đong đưa đong đưa. Mình chỉ cần nhìn ra trước mắt là biết hôm nay lặng gió, hay có gió, gió thổi chiều nào...

Mỗi khi làm việc mỏi mắt, nhìn ra, thưởng thức lá múa, yểu điệu khi gió thoảng, rối rít, khi gió nhiều. Mùa xuân ra hoa, kết trái li ti. Mùa hạ trái lớn dần, từ xanh chuyển lần ra hồng hồng, cuối hạ chín đỏ, thơm thơm mùi tiêu cay nồng. Nên mình dán nhãn nó là cây tiêu. Bây giờ cuối hạ, từng chùm tiêu đỏ thắm, chín mọng, đong đưa theo gió. Ước chi nó là trái trứng cá, thì tuyệt vời. Bao năm qua rồi, chưa được nhìn và thưởng thức trái trứng cá. Sao ngày xưa, ăn trái trứng cá ngon như vậy. Bây giờ nào là nho, nào là cherry, dòn ngọt tươi ngon mát lạnh, biết là ngon, mà sao lại nhớ lại thương hoài cây trứng cá. Nhà mình hồi đó đâu có trồng cây trứng cá, sao lại nhớ trái trứng cá, khi nhìn mấy chùm tiêu xanh xanh hồng hồng này?

Biết rồi, tâm quay về quá khứ, mạng lưới liên tưởng mau quá, dẫn mình đi về nhà xưa, cái niệm nhanh như chớp, vượt không gian, vượt thời gian. May là dừng lại, nếu không là mình sẽ kể tới bông sua đũa nấu canh chua, tới bông thiên lý, tới bông bí, tới lá me non... Các bạn thấy chưa, tựa bài là “Cây tiêu thuyết pháp”, vậy mà cây tiêu dẫn mình đi lang thang rồi. Nó cũng thuyết cho mình thấy đường tu “mỏng như sợi chỉ”, không tỉnh thức thì cũng chính nó là duyên mà mình dính mắc, làm tâm mình động.

Nhưng kìa, mấy chùm tiêu đong đưa cười mình. Nó đâu có dẫn mình, tự mình phóng về nhà. Sao không thấy “cái đang là”? Lại tưởng ra trái trứng cá?

Từ lâu rồi, cây tiêu đã nhắc mình nghệ thuật sống “tùy duyên mà bất biến”. Thân cây vững vàng, chắc nịch, vươn lên sừng sững với trời cao. Mặc cho gió mưa, thân cũng không lay động. Thân cây này thế nào cũng có lõi cứng. Trong kinh về “Thí dụ Lõi Cây”, Đức Phật so sánh mục tiêu cuối cùng của đời sống Phạm hạnhGiải thoát, tương tự “lõi cây” là phần giá trị nhất của cây. Lõi cây ẩn mình trong giữa thân cây, khó thấy, khó tìm. Giải thoát cũng trừu tượng, khó tìm khó thấy. Tuy trừu tượng nhưng phải kiên cố, vững bền, không lay chuyển. Giải thoát là vượt ra ngoài mọi ràng buộc, nhưng thực sự nó phải đặt trên nền tảng của ba chân: Giới uẩn, Định uẩn, Tuệ uẩn. Phải có trí tuệ hoàn hảo mới tẩy sạch lậu hoặc, tham ái, tâm mới vững chắc dừng lại, từ đây mới hoàn chỉnh giới thểgiới tướng.

Thân cây tiêu thì kiên cố, các cành lớn và nhỏ cũng cứng cỏi. Chỉ những cọng là nhỏ như những sợi dây dài có khi tới hai thước, mềm mại rũ xuống với lá chi chít. Bây giờ mùa hè, trái tiêu chín đỏ từng chùm cuối những sợi lá, đong đưa theo làn gió thoảng.

Ngắm toàn thể cây tiêu, mình thấy ngay hai hình ảnh trái ngược: thân cây thì to lớn, bất động, màu nâu đen, lá thì nhỏ xíu, cỡ ngón tay út của mình, màu xanh non, trái cũng nhỏ xíu như hạt tiêu, hồng hồng, lúc nào cũng nhẹ nhàng, nhởn nhơ đùa giỡn lung lay theo gió. Hai hình ảnh, như hai lối sống, mới nhìn, tưởng là mâu thuẫn nhau, nhưng thật ra thì nó bổ túc nhau, thật là hài hòa.

Cùng sống trong đời, khi thì cứng cỏi, khi thì mềm dẻo. Bởi vậy, mình cần phảitrí tuệ để hành xử thích nghi với hoàn cảnhtâm tính con người thiên biến vạn hoá.

Trong tục ngữ, dân gian ta có câu: “Dại thì chết, khôn cũng chết. Chỉ có Biết mới sống”.

Ở đời mà dại dột, thí dụ giàu mà ưa khoe của, thì sớm muộn gì cũng chết vì người đời tranh chấp nhau chỉ vì muốn chiếm đoạt tài sản. Tại sao khôn cũng chết? Thí dụ mình khôn ngoan, tài giỏi, có danh tiếng địa vị hơn người khác, làm sao không bị người đời ganh tỵ, ghen ghét, tìm cách hãm hại mình? Qui luật của tâm đời là qui luật xung đột, nên có câu:

“Có tài mà cậy chi tài,

Chữ tài liền với chữ tai một vần”.

Cho nên sống yên ổn trong biển đời không phải dễ. Mình phải có trí tuệ thực sự. Trong câu tục ngữ trên “Biết mới sống”, Biết chính là trí tuệ thông suốt những chân lý của cuộc đời thì mới mong hành xử phù hợp.

Chúng ta cũng biết câu: “Tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến”. Đây là nghệ thuật sống của chúng ta. Cuộc đời bên ngoài luôn luôn biến chuyển, theo muôn ngàn điều kiện khác nhau, đâu có lúc nào đứng yên. Cây tiêu cũng có cuộc sống tương tự con người. Nó được sinh ra, trưởng thành, rồi già cằn cỗi, cuối cùng cũng hoại diệt, nhưng có khi nó sống lâu hơn con người nếu thuận duyên. Thân nó to lớn, muốn đứng vững trước giông gió, thì rễ nó phải cắm sâu xuống đất, tự nó phải đi tìm nước, tìm ánh nắng. Nó không phản kháng lại được với con người, nếu mình muốn chặt bớt nhánh, hay tỉa bớt lá, cây tiêu chỉ yên lặng. Chúng ta muốn học cái hạnh sống này, không phải dễ.

Chư Tỷ-kheo, như những kẻ đạo tặc hạ liệt, dùng cưa hai lưỡi mà cưa tay, cưa chân; dầu vậy, nếu một ai ở đây khởi ý nhiễm loạn, người ấy do vậy không phải là người thực hành giáo pháp của Ta. Ở đây, chư Tỷ-kheo các Ông phải học tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống bao phủ người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Và này chư Tỷ-kheo, nếu các Ông luôn luôn suy tư lời dạy ví dụ cái cưa này, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy loại ngôn ngữ nào, dầu tế nhị hay thô bạo mà các Ông không kham nhẫn được chăng? (Trung Bộ kinh, bài Ví dụ Cái Cưa).

Nếu các bạn có thì giờ nên tìm đọc bài kinh Ví dụ Cái Cưa, Đức Phật dạy hạnh Nhẫn nhục Ba la mật, dù ai cưa tay chân mình cũng không nổi lên tâm sân hận, huống là chỉ những lời nói thô bạo mà không kham nhẫn được hay sao?

Cây tiêu cho bóng mát trong mấy tháng hè nắng chang chang, trong mảnh vườn mình nhiều cây tiêu lắm, dường như nó tự mọc lên, không cần chăm sóc, nó thích hợp với vùng đất đá núi đồi này. Không có cây tiêu nào giống cây tiêu nào, tuy cũng thân cứng chắc, lá xanh mềm mại đong đưa, nó cũng nhắc mình chân lý “Y Duyên tánh”. Hễ chỗ nào gần chạm với cành lá cây khác thì nó biết vươn qua hướng khác. Khi gặp một tảng đá thì nó nghiêng đi, nếu ở giữa một đám cây sum suê thì nó vươn thẳng lên cao vượt qua tất cả để đón ánh nắng. Tuy nhiên có điểm giống nhau là, lúc nào cây tiêu cũng toát ra vẻ bình an thơ thới. Mấy cọng lá mềm lung lay nhè nhẹ theo gió hè.

Cây tiêu đẹp nhất lúc nào, các bạn biết không? Mùa xuân, sau những đêm mưa. Sáng sớm, khi mặt trời vừa lên, ánh nắng sớm vừa xuyên tới chênh chếch, soi chiếu lên cành lá. Gió nhẹ thoáng qua, mấy cành tiêu lá xanh non, lấp lánh sương hay mưa, đong đưa, lung linh, sáng ngời, như giát kim tuyến, muôn màu sắc ảnh hiện. Cả thế gian như ảnh hiện huyễn ảo trong từng chiếc lá nhỏ xíu. Mà thật vậy, cả thế gian đều rót năng lượng vào từng chiếc lá nhỏ xíu kia, cũng ánh nắng mặt trời, với gió, với nước, cũng ban đêm có trăng sao, có sương mát, cũng đất đá, không khí, những điều kiện sống cần thiết y như con người.

Vậy thì mình cũng nên sống thanh thản an vui, tĩnh lặng, đem bóng mát cho đời, kham nhẫn tất cả những gì cuộc đời mang lại cho mình mà không oán hận buồn phiền.

Thiền viện, ngày  1- 9- 2021

TN

  Line 2
CÂY TIÊU THUYẾT PHÁP
audio-icon_thumbnail
(CLICK vào icon tam giác để nghe - CLICK vào icon 3 dấu chấm để download)

 

Reader's Comment
Friday, September 17, 20219:15 PM
Guest
Lá, thân, lõi cây tiêu
Giới, định, tuệ người tu
Giới định tuệ tròn đầy
Như bóng mát cây tiêu
Ai gần đều thấy mát.
Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Tuesday, May 24, 202212:23 PM(View: 144)
Chợt tỉnh giấc nửa đêm, nhìn ra khung cửa sổ, trời sáng, trắng trong, mặt trăng tròn treo lơ lửng giữa trời không mây. Hôm nay là một đêm trăng mùa Phật đản sinh. Khép mắt lại, nhìn thấy một bức tranh thiệt đẹp giữa rừng, giữa một cảnh rừng, trong một đêm trăng sáng, cũng một đêm trăng tròn sáng như đêm nay
Wednesday, July 14, 202110:39 AM(View: 3283)
Các bài viết trong mục Suối Nguồn Hạnh Phúc với chính giọng đọc của Ni Sư Triệt Như.
Wednesday, October 28, 202010:39 AM(View: 5866)
Các bài viết trong mục Tâm Tình Với Nhau với chính giọng đọc của Ni Sư Triệt Như.
Friday, September 25, 20201:26 PM(View: 6629)
Các bài viết trong mục Tâm Tình Với Nhau với chính giọng đọc của Ni Sư Triệt Như.
Tuesday, May 17, 20221:38 PM(View: 261)
Nhưng có một cái không xa rời mình, đó là cái tâm, tâm đời thì tái sanh để tiếp tục lặn hụp trong biển ái, biển khổ; nếu là tâm trong sạch thì tiếp tục tu học cho tới khi hoàn hảo là bước lên bờ. Bấy giờ trên bến bờ bình an, thấy ai giơ tay vẫy gọi, ta mới tới cầm tay dắt lên bờ. Còn những ai mải mê đắm đuối trong sóng nhấp nhô, thì ta có làm gì hơn nữa được đâu, phải không các bạn ơi!
Wednesday, May 11, 20222:50 PM(View: 368)
Pháp môn là cái cổng để đi vào học, hiểu và thực hành Pháp. Pháp là chân lý, cũng là tất cả hiện tượng thế gian. Nói như vậy, chúng ta có thể tưởng là hai thứ khác nhau. Không, chúng chỉ là một. Chân lý hiển lộ ra qua mỗi hiện tượng thế gian, mỗi hiện tượng thế gian chính là chân lý. Ta cũng là chân lý, chân lý cũng hiển lộ qua ta. Ta cũng là tất cả chân lý. Tất cả đều bình đẳng: đều vô thường, đều vô ngã, đều duyên sinh, đều trống rỗng, đều như huyễn, đều như như bất động. Tất cả đều là cái vô sanh, nên bất tử.
Wednesday, May 4, 202212:31 PM(View: 447)
Đức Phật nói nước mắt con người chảy thành biển cả mênh mông, còn tiếng cười của hai anh em mình chỉ đong đầy có hai cái lu thôi. Nước mưa thì vẫn trong vẫn mát. Mùa xuân cũng vẫn mát vẫn trong, muôn đời.
Wednesday, April 27, 20223:46 PM(View: 494)
“Cô nghĩ sao về cái Chết?”. - Chợt nghĩ tới mình, bước đường đời đã tới mức cuối, rồi nghĩ tới các bạn. Cái cầu mình sẽ phải đi qua, vậy mình chuẩn bị hành trang nào, sẵn sàng bước tới mấy nhịp cầu “đoạn trường” đó?
Wednesday, April 20, 202210:17 AM(View: 660)
Cho nên tham sân si cũng biểu hiện tất cả những chân lý thường hằng của vạn pháp. Chúng là vô thường, là khổ, là vô ngã, bản thể trống không, như huyễn mộng, là như như bất động, là bình đẳng với vạn pháp.
Wednesday, March 30, 202212:56 PM(View: 567)
Các bạn ơi, nếu mỗi người đã biết chăm sóc ngôi vườn nhà mình hoa lá xanh tốt, thì cũng nhớ chăm sóc vườn tâm của mình, hoa trí tuệ, lá từ bi, mùa nào cũng sẵn có để dâng hiến cho đời.
Thursday, March 24, 202210:40 AM(View: 678)
Tâm là một dòng diễn tiến, luôn tuôn chảy, vì nó chỉ là dòng Biết, hay dòng Nhận thức rõ ràng, khi nó không còn bị ô nhiễm thì nó sẽ trong sạch, và sẽ phải chiếu sáng... Tâm chiếu sáng, ta có thể biết phương cách sống thảnh thơi an lạc, và giúp người khác cũng sống thảnh thơi an lạc.
Wednesday, March 16, 202210:41 AM(View: 659)
Kết luận là phải có trí tuệ phi thường mới dám cắt đứt vòng xích sắt của tham ái, thoát ra khỏi ngục tù vô minh. Vô minh đồng nghĩa với khổ đau. Trí tuệ siêu vượt đồng nghĩa với tự do, an lạc, giải thoát. Trí tuệ siêu vượt thông suốt bản thể cuộc đời là trống không, là như huyễn ảo, thì có còn muốn nắm bắt cái gì của thế gian nữa không, hở các bạn?
Wednesday, March 9, 20224:24 PM(View: 726)
Những ai theo đúng con đường của đức Phật. quăng cái gánh “tài, sắc, danh, thực, thùy” xuống, thì cũng sẽ đạt được tâm nhẹ nhàng, thảnh thơi, nơi nào mình sống cũng là :”An lạc thay!”
Thursday, March 3, 20228:44 AM(View: 640)
Tới đây, chúng ta đã thấy việc lễ lạy của bồ tát Thường Bất Khinh ban đầu mình thấy như theo tục đế bát nhã, lần hồi đi tới chân đế bát nhã rồi. Tục đế bát nhã khi ta nói bồ tát lễ lạy Phật tánh của mỗi người, chứ không phải lễ lạy cái thân vật chất và cái tâm đời của người. Còn phân biệt thân và tâm, thiện và ác. Lần hồi ta không phân biệt nữa, khi ta lễ lạy “cái đang là” , “cái như vậy”, khi ta thấy vô lượng đức Phật hiện tiền và ta đang “thân cận cung kính cúng dường vô lượng đức Phật”.
Thursday, February 24, 202210:57 AM(View: 966)
Tâm mình, giống cái tiệm thuốc Bắc, hay giống cái nhà, hay cái kho chứa là nói bình dân. Kinh sách thì nói là Alaya Thức, hay Tàng thức, hay Như Lai tạng, là tổng quát tất cả những gì tạm cho là phi vật chất trong con người.
Wednesday, February 16, 20228:50 PM(View: 774)
Vậy có sinh không, có diệt không? Không. Sống là năng lượng, là chuyển động, là biến hóa. Nguồn sống của vạn pháp không sinh không diệt bao giờ.
Thursday, February 10, 20228:50 AM(View: 942)
Chí xuất thế xuất trần mình vẫn phải giữ cứng cỏi ngang nhiên như thân cây tiêu cổ thụ kia, nhưng đối diện với giông gió trong đời thì chúng ta cẩn thận thấp mình xuống, càng sát đất càng tốt, chúng ta nép sát vai nhau, nương tựa bóng che của Phật Pháp Tăng thường trụ mà sống, thì có gió bão nào thổi lung lay chúng ta được.
Thursday, February 10, 20228:10 AM(View: 759)
Hôm nay, là mùa xuân. Đất trời cũng chuyển mình. Tổ đình năm nay chưa có hoa đào, hoa mai vàng chỉ mới ra búp non. Chỉ có thủy tiên đơm hoa trắng muốt, thoảng hương tinh khiết, thầm lặng dâng hiến cho đời hương sắc của mình. Có ai nghe tiếng hát của hoa thủy tiên, giữa đất trời bao la mùa xuân?
Tuesday, January 25, 20221:50 PM(View: 742)
Hi vọng, theo những ngày xuân mới sắp đến, chúng ta sẽ đặt một dấu chấm cuối cùng cho những ưu tư, buồn phiền, những vụn vặt, sai sót, trong năm cũ.
Tuesday, January 25, 202211:42 AM(View: 758)
Mùa xuân cũng vậy, không bao giờ chấm dứt, trong tâm mỗi người. Dù cho nó có tên là hạ, thu, hay đông đi nữa, nó cũng là xuân. Khi mình gọi là Xuân thì là Xuân của mình. Khi mình không gọi gì hết thì không có mình, cũng không có xuân, và cả thế gian cũng biến mất.
Tuesday, January 25, 202210:12 AM(View: 640)
Dhamma chính là khuôn vàng thước ngọc Đức Phật để lại cho đời. Chúng ta thừa tự Dhamma, như là tấm bản đồ kho tàng hạnh phúc, vậy các bạn ơi, chúng ta cùng nhau tiến bước, bản tâm chính thật nơi mình.
Wednesday, January 19, 20229:08 AM(View: 1047)
Nếu tâm chưa chiếu sáng, có nghĩa là tâm chưa tĩnh lặng, tâm chưa tĩnh lặng vì tâm chưa trong sạch, tâm chưa trong sạch vì tâm chưa trống rỗng.
Wednesday, January 12, 202210:45 AM(View: 987)
Như vậy bài học của lửa, nước, gió, mây là gì? Ta phải có trí tuệ để biết sống tốt, hữu ích cho mình và cho người khác. Sống hài hoà, trừ diệt hẵn tâm tham, tâm sân, tâm si. Ba thứ tâm này có sức tàn phá, hủy diệt tất cả thế gian, đưa tới khổ đau mà thôi. Không những trong đời này mà còn khổ đau trong nhiều đời sau nữa.
Wednesday, January 5, 20229:53 AM(View: 1239)
Hôm nay ngẫm nghĩ lại tất cả những công việc nhọc nhằn vất vả của mình trên con đường tu chỉ là làm sao nhớ và làm sao quên. Thêm một vấn đề cũng quan trọng là nhớ cái gì và quên cái gì.
Thursday, December 30, 20218:07 AM(View: 1144)
Hôm nay, mùa tưởng niệm Thầy Tổ, xin khơi lại ngọn lửa sáng mà Thầy đã truyền lại cho chúng ta trong suốt 25 năm nương tựa nơi quê hương thứ hai này.
Sunday, December 26, 202111:30 AM(View: 1049)
Tăng Đoàn phải hòa hợp, đây là thước đo công phu tu tập của mình. Nếu chưa hòa hợp là mình chưa đủ Trí Tuệ và Từ Bi.
Tuesday, December 21, 20214:21 PM(View: 1037)
Những tuồng hát mang tên Tâm chấm dứt. Hãy ngủ đi, những đào kép quấy nhiễu đời, tấm màn nhung đỏ đã kéo qua. Bây giờ là vắng lặng, tịch diệt, và ánh sáng.
Wednesday, December 8, 20219:22 AM(View: 1564)
Kính thưa Thầy, dù nói bao nhiêu cũng không đủ diễn tả cái trí như núi và cái tâm như biển của một thiền sư.
Wednesday, December 8, 20217:43 AM(View: 975)
Mấy đêm liền, nửa khuya tỉnh giấc, mở hé mắt trông ra trời, lại gặp trăng. Cám ơn trăng, đã tới thăm mình. Trăng cười, cả phòng đẫm trong ánh sáng an lạc.... Có phải thế không trăng ơi? Vậy mà sao mình hững hờ, không biết.
Wednesday, December 1, 202111:03 AM(View: 1358)
Người cha cao thượng của thế gian, ở đâu đó, ngài có mỏi mắt chờ đợi những đứa con lưu lạc chưa trở về nhà?
Wednesday, December 1, 202110:41 AM(View: 1348)
Như thế, Định và Huệ không thể tách rời nhau. Hễ Định vững chắc thì phát huy Huệ, hễ Huệ thông suốt thì tâm không dính mắc với thế gian, tức là tâm Định, bất động trước tám ngọn gió đời.
Wednesday, November 24, 202112:54 PM(View: 1193)
“Chân thật” rất quan trọng nó không những là đức hạnh, nó cũng là trí tuệ, nó cũng là cửa dẫn tới niết bàn nữa.
Tuesday, November 23, 202111:00 PM(View: 1046)
Giới, Định, Tuệ chỉ là ba chữ thôi, là phương tiện, Đức Phật bày ra để hướng dẫn nhiều căn cơ chúng sanh, cũng như Bát chánh đạo, Thất giác chi, quy y, xuất gia ...Tất cả là ngôn ngữ, là lời, do Đức Phật tạm bày ra. Chúng ta không nên cố chấp vào văn tự, mà phải hiểu cái gì ẩn sâu bên trong văn tự.
Wednesday, November 17, 20212:00 PM(View: 1352)
Đó, xứ mộng xứ mơ, cõi bình an của mình là cái tổ đình này, mà cũng là cả thế gian nữa. Làm sao có đến có đi đâu, làm sao có sống hay chết? Đi đâu thì cũng trong thế gian, sống hay chết cũng là quanh quẩn trong xứ mộng xứ mơ này.
Saturday, November 6, 20217:42 AM(View: 1395)
Hôm nay nhắc lại chuyện đời xưa, mới có mấy năm thôi, mà sao lâu như cả trăm năm vậy. Ngày vui qua mau. Hai mươi năm. Chưa kịp mừng ngày kỷ niệm hai mươi lăm năm thì rủ nhau đi hết. Mùa thu đang tới, rồi mùa xuân, rồi lại mùa thu...Bây giờ, chỉ còn hai chiếc lá vàng. Hắt hiu trên cành.
Wednesday, November 3, 202111:33 AM(View: 1641)
Kết luận, bước đột biến, hay là ngộ, phải có một lần hay nhiều lần trên con đường tu, thì mình mới mong bước vào nhà thiền, mình sẽ thong dong bước tới mãi, không còn chướng ngại trong tâm nữa. Nếu chưa nhận ra bản tâm, thì mình còn đứng ngoài cổng,...Hễ thấy rõ bản tâm, tự nhiên cái ngã phai tàn.
Wednesday, October 27, 20218:21 PM(View: 1346)
Các tông phái, các vị thiền sư, các phương tiện giáo hoá... là pháp hữu vi, có sanh có diệt. Còn chân lý thì vô vi, thường hằng, không sinh diệt.
Wednesday, October 20, 20218:29 PM(View: 1452)
Thiền Tông Trung Hoa được xem như bắt đầu từ Sơ Tổ là ngài Bodhidharma, người Ấn Độ, qua tiếng rống sư tử, thức tỉnh con người trở lại bản tâm, nhận ra bản tánh, trống rỗng, tịch diệt, chiếu sáng của mỗi người.
Wednesday, October 13, 20211:17 PM(View: 1457)
Tất cả các bộ phái thời đó trong hai dòng truyền thừa lớn này đều giữ gìn những Pháp tu căn bản từ đức Phật Thích ca và cùng hướng tới mục tiêu cuối cùng là thoát khổ, giác ngộ và giải thoát.
Wednesday, October 6, 202112:25 PM(View: 1760)
Phật dạy chí thiết những lời sau cùng trước khi giã từ thế gian: “Phải tự mình là ngọn đèn soi sáng chính mình”. “Phải nương tựa nơi Chánh Pháp”. “Không nương tựa nơi ai khác, hay một vật gì trên đời” - Vì “Tất cả thế gian là vô thường”.
Monday, September 27, 20219:42 AM(View: 1533)
Tại sao tôn giả Bhaddiya đi tới nơi nào cũng nói: “Ôi an lạc thay!”. Các vị tỳ kheo khác, nhìn quanh quất, chỉ thấy khu rừng vắng, thấy gốc cây, thấy ngôi nhà trống, có gì vui đâu, họ lại suy đoán tôn giả Bhaddiya nhớ lại đời sống giàu sang vương giả khi xưa. Mình nhận ra ngay tâm người đời, thích suy luận chủ quan.
Thursday, September 23, 202110:53 AM(View: 1730)
Cuộc đời của mỗi người cũng là những dòng tuôn chảy không bao giờ ngừng. Tất cả, từ sức khỏe, tuổi trẻ, hạnh phúc, người thân, cũng tuôn chảy hoài, theo con đường một chiều: sanh- già- bệnh- chết... Mãi mãi, cho tới khi nào tỉnh giấc, nhìn thấy còn có một dòng tuôn chảy khác, ngược lại với mình, và mình đủ sáng suốt để biết đó mới là dòng tuôn chảy tới bến bờ bình an, hạnh phúc thực sự.
Wednesday, September 8, 20217:40 PM(View: 1896)
Từ khi có mình trên thế gian, vô số kiếp rồi, nó vẫn chung thủy, luôn ở bên mình, nhắc nhở cái tốt, cái lành, mình có khi phụ bạc nó, hờ hững nó, mà nó vẫn chung thủy. Nó là ai vậy? Là cái Biết, là cái Tâm. Vậy các bạn ơi, mình hãy nhớ sống trọn vẹn từng giây phút, với người bạn tri kỷ thầm lặng, trong sáng, và chung thủy này.
Wednesday, September 1, 202110:13 AM(View: 1660)
... có hai căn cơ khác nhau khi xuất gia: 1- Căn cơ người phàm phu: xuất gia vì lý do: - Lão suy vong - Bệnh suy vong - Tài sản suy vong - Thân tộc suy vong 2- Căn cơ người có trí tuệ: xuất gia vì lý do: - Thế giới là vô thường, đi đến hủy diệt - Thế giới là vô hộ, vô chủ - Thế giới là vô sở hữu, cần phải ra đi, từ bỏ tất cả -Thế giới là thiếu thốn, khao khát, nô lệ cho tham ái...
Tuesday, August 24, 202111:33 AM(View: 2010)
Và bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm.
Tuesday, August 17, 202110:31 AM(View: 1690)
Tựa bài mới nhìn thấy, có thể các bạn sẽ cho là quá cao xa, bao quát, viển vông. Đúng vậy, trong phạm vi vài trang giấy làm sao trình bày đầy đủ vấn đề này. Chỉ bàn tới phương thức sống thôi cũng cần một quyển sách, huống chi dám ghi là “nghệ thuật sống”. Vì thế, mình chỉ xin giới hạn lại trong phạm vi cái nhìn của Phật giáo về phương thức sống của hàng bồ tát, thuật ngữ là “tứ nhiếp pháp”.
Tuesday, August 17, 202110:26 AM(View: 1480)
Kết luận của mình, cũng là câu nói của nhóm thiền sinh kỳ cựu của Thầy là: “Không trả giá!” khi sống trong đời. Sao vậy? Khi người ta nói giá nào là họ muốn giá đó. Mình đồng ý giá đó, là người ta sẽ vui, phải không? Người tu là luôn luôn làm cho người khác vui. Vậy thì “không trả giá”. Các bạn ơi, vị Thầy thì hiểu tâm ý của đệ tử, mà người đệ tử làm sao hiểu thấu được tâm lượng bao la của vị Thầy.
Wednesday, August 11, 20211:06 PM(View: 2108)
Tại sao có người nói rừng Pháp toàn là cỏ cây hoa lá tươi thắm muôn màu, ngọc ngà châu báu tràn lan, pháp âm chư Phật vẫn luôn tuôn chảy. Nhưng tại sao có người vẫn băn khoăn sao mình đi hoài mà chưa thấy kho tàng ở đâu, chưa gặp chư Phật đang thuyết pháp, sao mình vẫn mù mờ, đường nào là đường dành cho mình? Đường đời thì muôn vạn nẻo, đường tu sao cũng muôn vạn nẻo?
Wednesday, August 4, 20213:24 PM(View: 1656)
Với cái tâm hiểu biết, thực sự có trí, mình mới nhận ra mỗi người mang nợ cuộc đời và thế gian quá nhiều, không kể ra hết được. Ngay cái sự hiểu biết này, suy gẫm kỹ, cũng là một cánh cổng bước thẳng vào hạnh phúc rồi.
Wednesday, August 4, 20213:18 PM(View: 1714)
Đọc cái tựa bài, có thể các bạn sẽ ngạc nhiên, tự hỏi: “Giải thoát là...giải thoát, sao lại có cái khuôn đóng khung nó lại? Có mâu thuẫn không?”...
Tuesday, July 27, 20219:05 PM(View: 1648)
Con đường tu mỏng như sợi chỉ, mình phải đi cẩn trọng, làm sao cho thăng bằng: Giới- Định- Tuệ tròn đầy, thì mới không bị rơi rụng nửa chừng....
Tuesday, July 27, 20218:46 PM(View: 1530)
Trong các khóa tu, mình vẫn thường nói “Không gì đơn giản bằng Thiền!”..... Con đường Thiền này không bắt mình phải tọa thiền hằng giờ, hay phải thuộc lòng, đọc tụng kinh sách, không phải lễ bái, cầu nguyện, các bạn có đồng ý là: “không gì đơn giản bằng Thiền” chưa?...
Wednesday, July 21, 20218:33 AM(View: 1580)
Con người vẫn còn choáng váng trong môi trường tiến bộ vượt bực của khoa học, chinh phục không gian, khám phá vũ trụ. Nhưng tiếc là con người vẫn chưa thực sự khám phá cái tâm của chính mình, chưa hiểu nó, chưa trở về sống hài hoà trong bản thể tâm trong sáng của chính mình.
Wednesday, July 21, 20218:29 AM(View: 1574)
Con thiêu thân cứ thấy ánh sáng là bay thẳng vào, bóng đèn nóng nên cứ ngả ra chết tức khắc, nên mình mới đặt tên nó là con thiêu thân. Không biết bản năng nó thiệt là sao, nó tìm gì trong ánh sáng đèn? Thấy con này chết mà sao con khác cũng cứ bay vào?
Wednesday, July 14, 20213:09 PM(View: 1870)
Các bạn ơi, tại sao kinh nói rõ ràng như vậy mà chúng ta không vâng lời? Nguyện xin cho con người vâng lời chư Phật, cũng như con người rất ngoan ngoãn vâng lời cái máy laptop hay những máy móc khác của thế gian.
Wednesday, July 14, 20212:54 PM(View: 1675)
Nhớ ngày xưa Thầy có dạy ngắm trăng. Thầy nói trong kinh có phương thức Quán nhật nguyệt, Quán ánh sáng, có Nhật triền tam muội. Rồi Thầy kể những kinh nghiệm tu tập trong thời gian Thầy gọi là “nhập thất bất đắc dĩ”.
Wednesday, July 7, 20214:13 PM(View: 1524)
Con đường ngõ cụt. Chính là con đường đời. Con đường của danh, tiền và tình. Con đường của dục, của tham và ái. Để cả cuộc đời ngắn ngủi của mình phục vụ cho tình, tiền và danh, rồi ra đi tay không. Khác nào con dã tràng ở biển đông.
Wednesday, July 7, 20214:10 PM(View: 1501)
Cuối cùng, con đường tu chỉ ở trong một sát na. Một sát na tỉnh thức. Một sát na biết sống. Là sát na đang là. Lúc nào cũng an trụ trong sát na đang là. Là an trụ niết bàn.
Tuesday, June 29, 20214:10 PM(View: 1923)
Xưa thiệt là xưa, thời những vua Hùng Vương mới dựng nước, có một vua Hùng Vương nhận một chàng thanh niên tài giỏi làm con. Nhưng về sau, vì hiểu lầm, vua đày Mai An Tiêm, vợ và con ra một hoang đảo...
Tuesday, June 29, 20214:01 PM(View: 2542)
Trọn câu “Tâm bình thường thị Đạo” có nghĩa: chính tâm bản thể là trong sáng, thênh thang, trống rỗng, là thể tánh giác ngộ, là chân như tánh, là không tánh...
Wednesday, June 23, 20218:08 AM(View: 1966)
Có người nói đây là thời mạt pháp rồi. Nhưng giáo pháp vẫn hiển hiện khắp nơi, Tam Bảo vẫn thường trụ trên thế gian, thì vẫn là chánh pháp. Vậy ai không nhìn thấy Tam Bảo, thì đối với người đó, bây giờ là thời mạt pháp rồi.
Wednesday, June 23, 20217:54 AM(View: 2058)
Nguồn suối trí tuệ này chuyển hóa tất cả, trở thành nguồn suối trong veo của hạnh phúc an vui cho người nào chịu đẳm mình trong dòng nước mát rượi của tâm. Vậy ta hãy mau quay về suối nguồn hạnh phúc, chính thật là Tâm mình.
Tuesday, June 15, 20215:28 PM(View: 2247)
Các bạn có bao giờ nhìn ngắm những giọt nước mưa đọng lại trên lá, trên hoa sau một cơn mưa rào? Mây vừa tan thì mặt trời xuất hiện, những tia nắng xuyên qua cành lá, chiếu sáng lên những giọt mưa, long lanh, lấp lánh...
Thursday, June 10, 20218:03 AM(View: 2058)
... dù chúng ta bước vào con đường chuyển hóa tâm mình, bằng cửa nào cũng vậy, chúng ta vẫn phải trắc nghiệm lại mình, tròn đủ ba mặt: Giới- Định- Huệ đồng thời, mới là giải thoát.
Wednesday, June 2, 20212:22 PM(View: 2232)
Hôm nay, xin giới thiệu phương thức tu tập đơn giản, không đòi hỏi “Định hay Tuệ”, đó là Niệm Phật, Niệm Pháp, Niệm Tăng.
Wednesday, May 26, 20215:55 PM(View: 2201)
Chỉ cần đi tới bước quan sát trống rỗng tâm thì tâm trống rỗng, còn gì để nói nữa? Tức là cái “dòng sông tâm tuôn chảy mãi” qua nhiều đời tới đó là biến mất, không còn bóng dáng.
Tuesday, May 18, 20218:52 PM(View: 3214)
Hôm nay, nhân mùa tưởng niệm công đức của đức Phật, chúng ta sẽ cùng nhau nhắc lại những giọt nước trong veo chảy từ suối nguồn minh triết của bậc Giác Ngộ. Loạt bài tiếp theo hi vọng sẽ là những giọt suối mát trong veo, xin dâng tặng cho các bạn thiền hữu duyên.
Sunday, May 2, 20215:01 PM(View: 1831)
Hôm nay, cảm niệm ân đức của Phật, của chư Tổ Thiền đức, của Thầy, con cúng dường lên Tam Bảo một đóa hoa tâm này. Con cũng riêng dâng tặng món quà nhỏ này cho người hữu duyên.
Wednesday, April 28, 202110:08 AM(View: 2207)
Người xưa thường ca ngợi Đức Phật là một người hoàn hảo, bằng 3 phẩm hạnh: Bi - Trí - Dũng. Hôm nay chúng ta thử tìm hiểu xem 3 phẩm hạnh đó là gì và làm sao đạt được?
Tuesday, April 20, 20215:01 PM(View: 2797)
Ngày trước, Thầy thường so sánh “Tu Định như leo dốc núi mà bám trên rêu”. Trong thực tế, những nhà thám hiểm, leo núi phải có mốc sắt bám trên đá và có dây làm nấc thang mà leo lên.
Wednesday, April 14, 20218:52 PM(View: 2422)
“Lối mòn” có nghĩa là một con đường nhỏ, có thể ít người muốn đi, vì nó không nổi tiếng, không được trang trọng trình bày trên kinh sách, hay trong các buối thuyết giảng có hàng ngàn người, hay hàng chục ngàn người tham dự
Wednesday, April 7, 20214:46 PM(View: 2454)
Bài này xem như tóm kết lại 4 bài trước có câu hỏi về sợi chỉ đỏ xuyên suốt xâu chuỗi bồ đề của Đức Phật, xâu chuỗi bồ đề của chư Tỷ kheo bậc thánh đệ tử của Đức Phật, xâu chuỗi bồ đề của Bồ tát và xâu chuỗi bồ đề của chúng ta.
Wednesday, March 31, 20214:45 PM(View: 2253)
Trên đây, chúng ta cũng chỉ góp nhặt lại những giai đoạn thông thường của một đời người, tương tự đời bình thường của mình, có thể tạm chia ra ba khúc sông tâm: tâm đời (worldly mind), tâm đạo (religious mind) và tâm linh (spiritual mind).
Wednesday, March 24, 20217:12 PM(View: 2079)
Vậy, chúng ta đã học và biết niết bàn là do tâm, địa ngục cũng do tâm. Sao không lo chuyển hóa cái tâm của mình. Mang cái tâm vô minh mà đi trong đời. Đi đâu cũng sẽ là địa ngục. Khi có trí tuệ, cảnh nào cũng là niết bàn.
Wednesday, March 17, 20214:58 PM(View: 2359)
Cuối cùng gút lại, Định hỗ trợ Huệ, Huệ hỗ trợ Định.... Định mà không có Huệ là si định hay tà định. Huệ mà không có Định làm sao phát huy Huệ bát nhã siêu vượt
Wednesday, March 10, 20217:46 PM(View: 2882)
Trên đây chúng ta tạm vẽ lại sơ lược con đường tu tập của mình, Câu hỏi của cô là: cái gì là điều kiện quan trọng nhất trên con đường tu của mình? Hay sợi chỉ đỏ xuyên suốt xâu chuỗi bồ đề của mình là gì?
Thursday, March 4, 20218:50 AM(View: 2345)
Câu hỏi của cô đặt ra cho chúng ta là: Cái gì xuyên suốt 10 giai đoạn tu tập này của bồ tát? Hay nói cách khác: Sợi chỉ đỏ xuyên suốt xâu chuỗi bồ đề của bồ tát là gì vậy?
Wednesday, February 24, 20214:41 PM(View: 2365)
Xâu chuỗi bồ đề A la hán đạo có 16 hột bồ đề. Còn cái sợi chỉ màu đỏ xuyên suốt con đường đi, mình có thể xem như là cái gì? Chúng ta thử đối chiếu lại với xâu chuỗi bồ đề của Đức Phật, có điểm nào giống và điểm nào khác?
Wednesday, February 17, 20217:03 PM(View: 2963)
... những giai đoạn lần lượt tiến tới giác ngộ tối thượng của Đức Phật Thích Ca mà kinh điển còn ghi lại. Cô đã tạm kết nối lại thành một xâu chuỗi, đặt tên là xâu chuỗi Bồ Đề Có một câu hỏi đặt ra cho mình: Còn sợi chỉ đỏ, xuyên suốt 15 hột bồ đề là cái gì?
Wednesday, February 10, 20216:59 PM(View: 2326)
Con đường tu của mình chỉ là làm sao giữ được tâm bất động trong thế gian luôn luôn biến động này. Thì mùa xuân mới trọn vẹn là mùa xuân. Thì mùa nào cũng là mùa xuân. Thì mỗi người mới có một đóa hoa tâm cúng dường lên Tam Bảo.
Wednesday, January 27, 20215:39 PM(View: 2701)
Thiền sư Bankei (người Nhật) với tâm từ bi và trí tuệ, đã chuyển hóa được tâm của người đệ tử. Như vậy, khi mình chưa chuyển hóa được chính mình, là vì mình chưa đủ trí tuệ, vì thế mình chưa chuyển hóa được người khác, cũng vì mình chưa đủ trí tuệ và từ bi.
Wednesday, January 20, 20217:24 PM(View: 2831)
Chúng ta cũng nên suy gẫm truyện này, xem như một câu “công án” cho mình. Khi nào mình “nghe” được rõ ràng “vô tình thuyết pháp”, xem như khi đó mình đã “thấy” Đức Phật Thích Ca đang cầm cành hoa giơ lên trước hội chúng, trong đó có mình.
Wednesday, January 13, 20211:24 PM(View: 3808)
Khi qua tới bờ kia rồi, cũng phải buông chiếc thuyền Bát nhã, mới bước vô nhà - ngôi nhà xưa của mình. Khi xưa Thầy dạy: vào nhà rồi, phải mở toang các cửa, phải bước ra ngoài trời, thấy người khác còn loay hoay tìm bè, mình phải chèo thuyền trở qua rước người hữu duyên vượt biển.
Sunday, December 27, 20207:07 PM(View: 2682)
Cuối cùng, cái gì đẹp nhất trần đời? Phật, chư Phật, tánh Giác Ngộ đep nhất trần đời. Chánh pháp (những chân lý của cuộc đời mà Phật dạy), chư Pháp (tất cả hiện tượng thế gian) đều thể hiện chánh pháp, nên đều là đẹp nhất trần đời. Tăng, Bản thể Hài hòa tuyệt đối, đẹp nhất trần đời. Và cái Thấy Biết những điều này, cũng đẹp nhất trần đời.
Thursday, December 24, 20207:14 AM(View: 2528)
Hôm nay, nhắc lại kho tàng trí tuệ của Thầy đã ân cần trao truyền cho chúng ta suốt 25 năm làm việc không ngừng nghỉ của Thầy, để nói lên một câu cuối cùng với Thầy: “Công ơn của Thầy đối với chúng con thật bao la như trời biển”.
Wednesday, December 23, 202012:37 PM(View: 2373)
Kết luận, chúng ta luôn luôn quay về học tập chính những bài kinh do Đức Phật giảng còn ghi lại. Xưa nhất, kho tàng Phật giáo là kinh Nikàya, chúng ta phải nhận ra chân ý của Đức Phật gởi gắm trong kho tàng này, rồi mình thực hành theo để có thể khai mở từ từ kho tàng của chính mình.
Wednesday, December 16, 202012:49 PM(View: 3412)
Khi thấy tâm đang trống rỗng, trong sáng, có nghĩa là cái nhận thức sắc bén đang soi chiếu tâm, quay ra cảnh thì cũng là thấy cảnh “đang là như vậy”. Chính trong giây phút đó, là giải thoát.
Wednesday, December 9, 202010:31 AM(View: 2768)
... thế gian này xuất hiện trước mắt chúng ta ra sao tùy theo cái “thấy” của mỗi người. Còn vị Thiền sư nói sao cũng đúng vì đã thông suốt mọi khía cạnh của pháp.
Tuesday, December 1, 20201:33 PM(View: 3495)
Hôm nay cô nhắc lại hai kinh nghiệm nhỏ chia sẻ với các em, như là một món quà nhỏ trên bước đường tu học của mình. “Kho báu” của cô cũng chỉ có những bông hoa dại, hoa rừng, nhỏ xíu, không hương không sắc, không tên tuổi, như vậy thôi.
Wednesday, November 25, 20207:40 AM(View: 3457)
Làm sao tới bờ? Đó là “bí kiếp” của cô: “thả nổi” trên biển đời.
Tuesday, November 24, 202012:30 PM(View: 2913)
Mong sao, dù cho "Trường An náo loạn", mình còn xuôi ngược trong dòng náo loạn hoài, nhưng Đức Phật đã cho mấy cái mái chèo “Giới- Quán- Định- Huệ”, mình sẽ có ngày bơi về tới "Nước con an ổn".
Wednesday, November 18, 20203:59 PM(View: 3158)
Năm nay, cô sẽ trồng hoa, thật nhiều loại hoa trong vườn Tổ Đình của mình. Mùa xuân sẽ có hoa xuân, đào trắng, đào hồng, mùa hạ sẽ có hoa phượng vỹ, trúc đào, có trái ngọt, mùa thu sẽ có lá vàng, trời xanh, mây trắng, ...
Wednesday, November 11, 20201:31 PM(View: 3221)
Bài nầy cô muốn nhắc nhở chúng ta, phải thấy vấn đề sinh tử của mình như “lửa cháy ngang mày”, mau mau tinh tấn hơn nữa. Đừng có chọn con đường: “còn sống mà như đã chết”.
Wednesday, November 11, 20201:30 PM(View: 2863)
“Trong mơ xin mớ vài câu,- Dế kêu chí cách rồng gầm sợi tơ....- Dế kêu mà tưởng rồng gầm? - Người nghe biết dế, không nghe biết rồng.
Wednesday, November 4, 20202:58 PM(View: 3213)
Cuộc đời kỳ diệu như vậy, thiên nhiên tươi đẹp như vậy, muôn trùng màu sắc, biến hóa huyễn ảo. Vậy mà cả đời rồi không nhận ra. Sống giữa ban ngày, mà không nhìn thấy gì. Bây giờ cuối đời mới biết mình đã sống “một đời mộng du”.
Tuesday, October 27, 20203:28 PM(View: 3341)
Trên đây cô mới nhìn lại quãng đường chúng ta đã đi trong năm nay. Tất cả các đạo tràng đều hoạt động tốt. Theo nề nếp xưa nay. Cô biết các đạo tràng đều tiếp tục sinh hoạt đều đặn, “online”, hay qua điện thoại thăm hỏi lẫn nhau. tới lúc này có lẽ các em cũng quen với cuộc sống mới phải thích ứng với hoàn cảnh hiện tại.
Wednesday, October 21, 20208:41 AM(View: 3911)
Tất cả những giọt mồ hôi âm thầm đó như một nguồn năng lượng thúc giục mình phải bước tới, đem khả năng của mình ra góp vào dòng sống chung của cuộc đời.
Wednesday, October 7, 20205:16 PM(View: 3679)
Thử xem mình có nghe được tiếng con rồng gầm trong khúc gỗ khô, hay chỉ là tiếng con dế kêu rỉ rả?
Tuesday, September 29, 20204:42 PM(View: 4459)
Nghi thức tụng niệm có ích khi mình nhận ra trạng thái tâm của mình lúc đó đang “ly dục, ly pháp bất thiện”. Tâm đang trong sạch. Nhưng chưa thực sự trống không, vì tâm có một chỗ để duyên theo, là kinh sách, là kệ tụng v.v... cho nên phương thức này là bước đầu hỗ trợ mình, có thêm tuệ trí, hiểu biết kinh điển thêm.- Tâm thực sự trống không khi mình đi vào cái Biết không lời vững chắc, nghĩa là ngay cả không còn chủ đề dụng công.
Wednesday, September 23, 202010:56 AM(View: 3825)
Nếu nói có Định mà Giới và Tuệ chưa có thì là tà định. Tuệ ở đây là phát huy sáng tạo, là có biện tài, giảng pháp chính xác, lưu loát. Chứ không phải không cần giáo lý, xem thường tuệ, cho là lý thuyết. Một khi con đường đi lệch lạc, thì dẫn tới ý nghĩ và lời nói ra cũng lệch lạc, chỉ vì mình chưa có trí tuệ thực sự. Tóm lại, từ bước đầu tu học, phải có trí tuệ, và bước cuối cũng là phát huy trí tuệ mà thôi.
2,319,686,071,854,654,172