HỘI THIỀN TÁNH KHÔNG TRUNG ƯƠNG

HT Thích Thông Triệt: ĐỊNH LÝ DUYÊN KHỞI

Tuesday, December 6, 20226:19 PM(View: 332)

ĐỊNH LÝ DUYÊN KHỞI

 

Trích đoạn trong Bài đọc thêm về chủ đề "LÝ DUYÊN KHỞI"

do Hòa thượng Thích Thông Triệt biên soạn

SnapShot 32 KCB 2010

 

 

Định lý Duyên Khởi

 

Trên phạm vi thông thường, lý Duyên Khởithuật ngữ bao gồm nguyên lý nói về quy luật phổ biến (a universal law) mà tất cả hiện tượng (dhammā: phenomena) tâm-vật lý đều tùy thuộc vào những điều kiện với nhau mà hình thành hay tồn tại. Không có điều gì, sự kiện gì, kết quả gì xảy ra mà độc lập (independently), ngẫu nhiên (fortuitously) hay cô lập (isolately). Tất cả hiện tượng trong vũ trụ được khởi lên đều có một nguyên nhân hay nhiều nguyên nhân kết hợp lại, và chúng đều tùy thuộc lẫn nhau, nương tựa vào nhau để tồn tại. Khi chúng tan rã, đấy là lúc chúng chấm dứt các duyên làm cho chúng hội tụ lại. Thể tánh của chúng luôn luôn là như thế (tathatā). Chúng không hư dối, không khác như thật, và luôn luôn mang sắc thái riêng biệt khi hình thành hiện tượng.

 

Chúng khởi lên như kết quả của một hợp dòng (confluence) cùng hội tụ lại (converge) và cùng đi đôi với những điều kiện tính (conditionality) phù hợp riêng biệt với nhau của chúng. Sự tiếp nối liên tục những sự kiện này được điều hòa bởi những điều kiện tương ứng với sự khởi lên của nó, hay đặt nó vào điểm hội tụ xảy ra khác nhau. Nếu những điều kiện tính tương ứng không còn phù hợp với nhau thì sự tiếp nối tan rã. Giống như những dòng xe đang chạy dài trên xa lộ, chúng hợp dòng và liên tục di chuyển. Trên mặt hiện tượng, ta thấy các dòng xe đó đã và đang hội tụ lại và di chuyển cùng hướng nhất định như nhau trên xa lộ. Các dòng xe này đã được sanh khởi (arisen) từ các ngõ vào xa lộ khác nhau và cùng hợp dòng với nhau để di chuyển theo hướng nhất định như nhau. Nhưng dòng xe không thể hội tụ nhau mãi, nếu tuyến đường bị cản trởchướng ngại nào đó, hoặc người lái không còn có mục tiêu nhắm đến như nhau hay họ đã đạt được mục tiêu nhắm đến rồi. Bây giờ đến lúc họ phải tách đi ngã khác. Cũng như cây mọc lên từ hạt, và cây phải nhờ vào những điều kiện tính của đất và nước cùng hội tụ lại, cây mới được tăng trưởng và lớn mạnh. Thiếu đất hay nước, dù hạt giống tốt, cây cũng không thể lớn mạnh được. Nhưng cây không thể sống mãi, nếu điều kiện tính bên ngoài nó không còn thích ứng với nó nữa. Thí dụ, sự không hài hòa của thời tiết, bão tố, nước lụt, hỏa hoạn hay động đất.

 

Cũng vậy, giáo lý của đức Phật dù có cao siêu, giúp ta phát huy trí huệ, giác ngộgiải thoát mà rơi vào những người mê tín, nặng óc thành kiến chủ quan, trí tuệ cũng không làm sao phát sinh được. “Duy tuệ thị nghiệp” (Chỉ có trí tuệsự nghiệp) mãi mãi sẽ là sáo ngữ của người tu mà nặng óc mê tínthành kiến chủ quan. Bởi vì với điều kiện mê tín, thực hành mê tín, quả mê tín sẽ được trổ ra. Cũng như với điều kiện thành kiến chủ quan, trí năng méo mó sẽ có mặt. Và kết quả sẽ tạo ra một chuỗi đánh giá sai lầm vào sự kiện, sự việc hay đánh giá sai lầm về người khác. “Duy tuệ thị nghiệp” sẽ không làm sao trở thành hiện thực được từ trong ta.

 

Do đó, định lý Duyên Khởi cho thấy rằng tất cả hiện tượng, sự kiện, sự việc đều tùy thuộc lẫn nhau mà tạo thành một nhân tố khác theo chính những năng lực của chúng tự tác động lẫn nhau. Không có một hiện tượng nào được hình thành và phát triển mà ở trong trạng thái độc lập hay cô lập hoặc ngẫu nhiên.

 

Phật giải thích định lý Duyên Khởi như sau:

“Do cái này có mặt, cái kia có mặt.

Do cái này sanh, cái kia sanh,

Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt.

Do cái này diệt, cái kia diệt.

 

Ví dụ như do duyên vô minh, các hành sanh khởi. Do duyên hành, thức sanh khởi... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

 

Do ly tham đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt... Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt...”

(Tương Ưng II. 94. Đại Phẩm thứ bảy, tr. 171)

 

Trong kinh Chủng Tử (Tương Ưng III, tr. 102-111), đức Phật nói:

 

–      Này các Tỳ kheo, có năm loại chủng tử... Chủng tử từ rễ, chủng tử từ thân, chủng tử từ đọt, chủng tử từ quả, và chủng tử từ chủng tử... Nếu năm loại chủng tử này không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, nhưng không có đất, và không có nước, thời này các Tỳ kheo, năm loại chủng tử này có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được không?

 

-     Thưa không, bạch Thế Tôn.

 

-     Này các Tỳ kheo, nếu năm loại chủng tử này không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, có đất và có nước, thời này các Tỳ kheo, năm loại chủng từ này có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được không?

 

-     Thưa được, bạch Thế Tôn.

 

Sau đó đức Phật dẫn chứng do tham luyến sắc, thọ, tưởng, hành, thì thức có chân đứng, thức được tồn tại và thức hướng đến tìm sự vui thích. Từ đó làm tăng trưởng, tăng thịnh và lớn mạnh sự vui thích của thức.

 

Đức Phật so sánh“Này các Tỳ kheo, ai nói như sau: 'Ngoài sắc, thọ, tưởng, hành, tôi sẽ chỉ rõ sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức,' sự việc như vậy không thể xảy ra”.

 

Đức Phật kết luận:

 

Nếu vị Tỳ kheo nào đoạn tận tham đối với sắc giới, thọ giới, tưởng giới, hành giới, thức giới; do tham được đoạn tận, sở duyên[1] được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu... không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát... không có ưu não... cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa”.

(Tương Ưng III, tr. 102-105)

 

Trong một đoạn kinh khác, Phật nói:

 

“Nếu trước ta không có,

Thời nay không có ta,

Không tạo nhân sẽ có

Tương lai sẽ không ta.

Tỳ kheo quyết tâm vậy,

Hạ phần kiết sử đoạn”.



[1] Sở duyên: P: Ārammaṇa-paccayā: Object-condition. Đối tượng của thức.

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Wednesday, January 25, 202311:14 AM(View: 238)
Định luật Y Duyên Tánh vận hành tất cả thế gian. Nó cũng là định luật biến hóa và phát triển, là sức sống mãnh liệt, đã thành lập vũ trụ, điều hành vũ trụ, và bảo vệ duy trì sức sống của vạn vật. Thế gian biểu hiện sự hài hòa tuyệt vời theo sự biến hóa khách quan của “Y Duyên Tánh”. Vậy, các bạn thân ơi, đây có phải là một bức tranh puzzle tuyệt vời không?
Tuesday, January 24, 20233:16 PM(View: 157)
Chỉ có người thực sự bước vào dòng Thánh mới kinh nghiệm được thọ thanh tịnh. Người còn nhiều dính mắc không bao giờ kinh nghiệm được nhận thức ngoài cảm giác.
Wednesday, January 18, 20237:43 PM(View: 546)
Đất trời quê hương đang vào xuân, mong gởi một món quà nhỏ tặng cho bạn tri âm, mùa xuân trong tâm mình.
Wednesday, January 18, 20237:51 AM(View: 112)
Der Buddhismus betrachtet die „Geburt“ nicht als Beginn eines neuen Lebens sondern die Geburt beginnt bereits mit dem Tod, dann folgt eine Rückkehr und eine erneute Geburt. Diesen Zyklus: Geburt und Tod, Werden und Vergehen, nennt man im Buddhismus den Daseinskreislauf (Samsara) und Alter ist ein Teil dieses Lebenskreislaufs.
Tuesday, January 17, 20231:21 PM(View: 141)
Cái gì được nhận ra đầu tiên trong một sát na, và nhận rõ cuối cùng qua những chuỗi sát na tiếp theo, là đối tượng của nhận thức.
Tuesday, January 10, 20231:01 PM(View: 287)
Thực tại là “giống như Thực” , đồng thời là “giống như Huyễn”. Đó là Trung Đạo. Nói cách khác nữa: Thực tại là không phải hoàn toàn Thực, cũng không phải hoàn toàn Huyễn. Cũng có thể nói: “Cái Đang là” vừa là “Thực” vừa là “Huyễn”.
Sunday, January 8, 20235:46 PM(View: 145)
Es gibt kein Phänomen oder Ereignis, das unabhängig und von selbst oder zufällig gebildet und entwickelt wird.
Thursday, January 5, 20239:01 AM(View: 327)
Các bạn ơi, đây cũng chỉ là một bài ghi lại chuyện sinh hoạt trong tháng 12- 2022 này, mình trở về thăm thiền viện Chân Như, ở Navasota thuộc Texas. Không thể nói là”chuyến du hóa” được vì thiền viện Chân Như là “nhà mình” mà.
Tuesday, December 27, 20223:39 PM(View: 188)
Meditation hilft der Menschen, harmonisch mit der Umwelt zu leben. Eine Harmonie zwischen Körper und Geist eines Individuums, eine Harmonie zwischen einem Individuum und anderen Individuen und eine Harmonie zwischen einem Individuum und der Natur.
Saturday, December 24, 202212:22 PM(View: 261)
... Không có cái nào độc lập và tồn tại vững chắc. Chỉ vì tất cả hiện tượng đều vô ngã, tức không thực chất tính, chúng nương tựa vào nhau mà trở thành.
Saturday, December 17, 20227:50 AM(View: 344)
Toàn thể cơ quan tâm-vật lý này ở trong luồng thường hằng như bánh xe quay không bao giờ ngưng. Nó cứ quay mãi, và cơ quan tâm-vật lý cứ trôi lăn mãi trong vòng luân hồi.
Sunday, December 11, 202210:19 AM(View: 469)
Trong 12 mắt xích, Thức (viññāṇa) và Danh - Sắc (nāma-rūpa) được xem là mắt xích cơ bản. Từ hai mắt xích này, tất cả những liên quan chủ thể-khách thể trong kinh nghiệm bình thường được phát xuất, và cấu trúc năng động cũng bộc lộ sự vận hành bên trong tâm. Thông qua chúng, sự chuyển biến của chúng ta từ vô minh đến giác ngộ có khả năng thực hiện được.
Tuesday, December 6, 20227:49 PM(View: 338)
Nội dung bài pháp ngắn này, đức Thế Tôn cho biết ở đời có bốn hạng người hiện hữu. Đó là hạng người đi thuận dòng, hạng người đi ngược dòng, hạng người tự đứng lại và hạng người khác là vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia, đứng trên đất liền.
Monday, December 5, 20226:51 PM(View: 234)
Das Bāhiya Sutra ist eine Lehrrede des Buddhas über die Funktionen der Naturen: die Natur des Sehens, die Natur des Hörens, die Natur des Berührens und das Nonverbale Bewusstsein.
Monday, November 28, 20226:21 PM(View: 350)
... Tưởng ám chỉ nhị nguyên chủ thể khách thể (subject-object duality). Vì nó là cái biết (knowledge) đạt được do sự cảm thấy đối tượng bên ngoài và bên trong thân xuất phát từ sự cung cấp sáu loại dữ kiện của Thọ. Sự cảm thấy này tạo thành một biểu tượng trong tâm gọi là tri giác biểu tượng...
Thursday, November 24, 20225:13 PM(View: 272)
Sống ở đời, không ai là không có bạn. Nếu không khéo, mình kết thân với những người bạn xấu, bạn ác thì cuộc đời của mình ngày càng đi vào ngỏ hẹp. Về vấn đề này, đức Phật cũng có những lời khuyên dạy cho đệ tử xuất gia và tại gia của Ngài.
Sunday, November 20, 20227:22 AM(View: 369)
Trở lại bờ này Về lại nhà xưa, Chợt thấy, ngôi nhà xưa Là chính bờ bên này.
Saturday, November 19, 20222:48 PM(View: 307)
Der Hauptgrund dieses Leidens ist, dass wir eine falsche Sicht über das Leben, über die weltlichen Phänomene und vor allem über uns selbst haben.
Friday, November 18, 20225:43 PM(View: 389)
Đi trên con đường Thiền, ta cần nắm vững toàn bộ các mặt trong mỗi tiến trình của Tứ Đế để dễ nhận ra phương thức thực hành tiến đến chữa dứt khỏi Khổ cho chính mình.
Wednesday, November 16, 20227:50 AM(View: 815)
Chánh niệm tỉnh giác giúp tâm dừng lại để sống trọn vẹn với cái đang là. Khi tỉnh giác, năng lượng Phật được biểu hiện, khi thất niệm năng lượng chúng sanh có mặt.
Tuesday, November 15, 20225:46 PM(View: 312)
Trí Bát Nhã siêu thế có thể thấy một cách đúng đắn như thật (yathābhūtam pasyati) thì gọi là chứng. Còn trí không phân biệt thì có thể thông đạt (Skt: samvidate: know thoroughly), cho nên gọi là được (Kinh Bát Nhã 567).
Monday, November 7, 20229:20 PM(View: 404)
Tỳ-khưu-ni lỗi lạc, vang danh bậc nhất về Đại Trí Tuệ trong Ni giới. Đó là nữ tôn giả Khema. Đặc biệt là Khema đã chứng quả Thánh cao thượng, chỉ sau một thời pháp của đức Phật, ngay khi bà còn là một hoàng phi cao sang quyền quý, chưa hề xuất gia, chưa hề quy y Tam Bảo, chưa phải là đệ tử của đức Phật Gotama.
Monday, November 7, 20227:29 AM(View: 404)
Điểm then chốt của bài pháp ngắn gọn này là nhấn mạnh đến nguyên tắc kinh nghiệm giác quan. Đó là khi giác quan kinh nghiệm được điều gì hãy để nó kinh nghiệm mà không để tự ngã can thiệp vào. Nếu biết khai thác nguyên lý này, ta cũng sẽ có kinh nghiệm ngộ đạo
Tuesday, November 1, 20228:22 PM(View: 992)
Thực tại cùng tột là chân lý tuyệt đối, chỉ bằng nhận thức khách quan mới có thể nhận biết được bản chất của thực tại. ...
Tuesday, November 1, 202210:45 AM(View: 1209)
Kinh Bāhiya là bài kinh Phật dạy liên hệ đến những chức năng bên trong cơ chế tánh giác gồm tánh thấy, tánh nghe, tánh xúc chạm và nhận thức không lời.
Monday, October 31, 202211:01 AM(View: 401)
Das Leiden entsteht durch das Ursache und Wirkungsprinzip. Aus welcher Ursache entsteht das Leiden? Aus Ursache der Berührung.
Monday, October 24, 20223:06 PM(View: 860)
Phật giải thích: “Khổ do duyên mà sanh. Do duyên gì? Do duyên xúc ... Không cần đến xúc, sự kiện như vậy không xảy ra”.
Sunday, October 23, 20224:01 PM(View: 462)
... con thuyền để chuyên chở mình đi trên giòng sông tâm linh là Tánh nguyên tắc. Mình phải cương quyết, với ý chí dũng mãnh giữ gìn những nguyên tắc sống thích hợp với những chân lý mà Đức Phật dạy. Đó là Tánh nguyên tắc trong thiền.
Monday, October 17, 202212:03 PM(View: 576)
Thiền dạy ta thấy, chứ không dạy ta suy nghĩ. Vì thế, suy nghĩ luôn luôn đối nghịch với Thiền. Thiền là sản phẩm của thấy. Suy nghĩ là sản phẩm của tưởng tượng.
Monday, October 10, 20222:16 PM(View: 627)
... ý thức là cái biết có tính phúc trình hay biết công bố (declarative knowledge), còn tánh giác là cái biết có tính trầm lặng (reticentability) ...
Sunday, October 2, 20226:59 PM(View: 608)
Lý do chủ yếu của những nỗi thống khổ đó là do ta có cái nhìn lầm lạc (a perverted vision) về cuộc đời, về thế gian và hiện tượng thế gian; đặc biệt nhất là ta lầm lạc đối với chính ta.
Saturday, October 1, 20224:42 PM(View: 558)
Der Buddha sagte, dass die Menschen so viel Tränen vergossen haben, so dass sie einen riesigen Ozean bilden könnten. Das Gelächter von zwei Geschwistern könnten aber nur zwei Regentonnen voll ausfüllen.
Wednesday, September 28, 20229:36 AM(View: 2395)
Ai có Tâm vì người ? - Người Vô Ngã ! Thế nào là người Vô Ngã? - Sống với các Tánh ! Tại sao sống với các Tánh mới có Tâm vì người ? Vì người Có Ngã Tâm lúc nào cũng vì Ngã Không thể vì người được !
Saturday, September 17, 20227:29 AM(View: 700)
Zusammenfassend lässt sich sagen, dass alle weisen Mönche voller Tugend, übernatürliche Kräfte und Weisheit besitzen. Jeder Ehrwürdige hat eine Sonderfähigkeit, obwohl sie unterschiedlich sind aber sie sammelt sich wie ein Blumengarten mit Hunderten von verschiedenen Blumen und jede Blume gibt ihren eigenen Duft ab und zeigt ihre prächtige Farbe.
Saturday, September 17, 20227:14 AM(View: 591)
Thân là phần thể xác, có hình vóc, nên người ta có thể trông thấy và va chạm. Còn tâm là phần tinh thần, tinh thần thì siêu hình không ai có thể nhìn thấy hay sờ mó được. Tuy siêu hình nhưng tâm chính là cái biết, là ý thức, là chủ thể ra lệnh cho thân làm việc theo ý muốn của nó. Tâm cũng có nhu cầu chăm sóc tắm rửa làm vệ sinh như thân thể vậy!
Tuesday, September 13, 202210:43 AM(View: 553)
Từ ta cánh nhạn bên trời, Bay qua nhập cuộc sống đời hư hao. Chiều theo cơn gió qua mau, Trăng đêm thấp thoáng lao xao chạnh lòng
Monday, September 12, 20226:11 PM(View: 669)
Thiền giúp cho cuộc sống con người được hài hòa cùng với môi trường chung quanh. Đó là những sự hài hòa giữa thân và tâm của cá nhân, hài hòa giữa cá nhân này với cá nhân kia, và hài hòa giữa cơ thể của cá nhân với thời tiết trong thiên nhiên.
Monday, September 12, 20226:00 PM(View: 498)
"Đó là không bị nhiễm bởi bất cứ ý nghĩ gì của ngã. Bố thí của cải không đủ, chừng nào mà ý nghĩ nhỏ nhất của ngã còn lại trong việc bố thí, nó sẽ hủy hoại hết việc thiện của ông. Những ý nghĩ của ngã che lấp ngay cả mục tiêu cao thượng, như tro che dấu lửa, nếu dẫm chân lên đó, bàn chân sẽ bị bỏng."
Monday, September 5, 202210:06 PM(View: 677)
Thấm thoát gần đến ngày tưởng niệm giỗ đầu của Thầy Thích Không Chiếu ... Khi bắt đầu sấp xếp giấy tờ riêng của Thây, em có thấy 1 bài thơ Thầy ghi trên giấy rời: `` Hải Đảo Tự Thân `` Xem đi, xem lại nhớ Thầy vô cùng. Và em cũng xin gởi đến chị dù không biêt lúc xưa chị đã được xem chưa ... Thu Bình và các em ..
Saturday, September 3, 202210:40 AM(View: 557)
Einmal fragte mich jemand: Meisterin, können Sie die Struktur des Kultivierungsweges vereinfachen, damit wir ihm leichter folgen können, bevor Sie in die Ruhe gehen? Es gibt ja keinen realen Weg. Kultivierung heißt nur, den eigenen Geist zu beobachten und der Geist sind wir selbst. Wenn wir nach einem Weg suchen, heißt es, dass wir verirrt sind, da wir draußen suchen, was in uns drin ist.
Friday, September 2, 202210:43 AM(View: 601)
“Về các pháp phát sanh do nguyên nhân, nguyên nhân ấy, Như Lai đã chỉ rõ, Và cũng chỉ dạy cách chấm dứt, đó là giáo huấn của vị Đại Sa Môn”
Monday, August 29, 202211:03 AM(View: 719)
My young friends once told me heartfeltly: “Lady Master, before your retirement, please standardize the method from its beginning to its end so we can easily follow it.” To be frank, there is not a distinct road. The spiritual cultivation is just how to see your mind. We ourselves are in our own mind. Is there any other way? Launching our mind beyond our physical body to look for something outside is to get lost.
Saturday, August 27, 20222:08 PM(View: 555)
84.000 Dharma-Türen bedeuten auch keine Dharma-Türe. Wieso? Egal wo wir sind, wir können das Haus betreten, wann und wo wir wollen, da es unser eigenes Haus ist. Wir befinden uns bereits in diesem Haus. Nur haben wir es nicht wahrgenommen, weshalb haben wir es überall gesucht. Wenn wir aber ein einfaches und natürliches Leben führen würden, würden wir schon in unserem eigenen Haus wohnen.
173,737